كرد ، و فرق كرد ميان حق و باطل . بدين سبب او را « فاروق » لقب كردند ، و اندر خلافت [ 1 ] او فتحهاء بسيار مر مسلمانان را برآمد ، و جايهاء بسيار گشاده شد . و چون بيت المقدس و دمشق گشاده شد . بر دست خالد بن الوليد به صلح ، و ميسان و يرموك [ 2 ] و و اهواز [ 3 ] شهرها [ 4 ] گشاده شد بر دست ابو موسى الاشعرى . و نهاوند [ 5 ] گشاده شد بر دست نعمان بن مقرن . و حرب قادسيه بروزگار او بود كه خالد بن الوليد بيامد و لشكر او پيش عجم آمد [ 6 ] و بدشت قادسيه بر آويختند و سپاه ( 51 ) عجم هزيمت شدند ، و يزدجرد بن شهريار كه ملك عجم بود بگريخت ، و خالد بن الوليد بيامد و عراق را فتح كرد ، و گنجهاى ملوك عجم را كه از چهار هزار سال باز [ 7 ] نهاده بودند ، همه برداشت ، و آنچه نصيب عمر آمد به مدينه فرستاد ، و فتح عراق اندر سنه ثمان عشر بود ، و فرزندان او عبد الله و حفصه [ 8 ] و عبيد الله و عاصم و فاطمه و ابو شحمه [ 9 ] عبد الرحمن بودند . و او را بو لؤلؤه [ 10 ] غلام

--> [ ( 1 - ) ] ب : كلمهء خلافت ندارد . [ ( 2 - ) ] هر دو : برمول ؟ اما يرموك دريائيست كه از اردن برايد و در قرب حدود سوريا و فلسطين گذرد و فتح يرموك در سنه 15 ه . بر دست خالد بن الوليد روى داده بود ( الفتوحات الاسلاميه 39 ) . [ ( 3 - ) ] هر دو : آواز ؟ اهواز : شهريست سخت گرم در خوزستان ( حدود العالم ) . [ ( 4 - ) ] هر دو : شهرها او ؟ [ ( 5 - ) ] نهاوند : شهريست از ناحيت شرقى جبال عراق ( حدود العالم ) كه در سنه 18 ه . نعمان بن مقرن آن را فتح كرد ( طبرى 3 ر 203 ) . [ ( 6 - ) ] اصل : و لشكر پيش عجم او آمد ؟ ب : و لشكر پيش او آمد . [ ( 7 - ) ] هر دو : بار ؟ [ ( 8 - ) ] هر دو : حفضه ؟ مسعودى و ديگران : حفصه زن رسول ص . [ ( 9 - ) ] نامش عبد الرحمن اصغر كه بجرم شرابخورى حد شد ( مسعودى ) . [ ( 10 - ) ] در برخى كتب ابو لؤلؤ هم ضبط شده وى مجوسى فيروز نام بود از نهاوند كه آهنگرى و نجارى و نقاشى يادداشت ( مروج 2 ر 212 ) .